Rzeka Noteć

Noteć to górny, największy dopływ Warty, płynie przez Pojezierze Kraśniczyn oraz Niz. Warlubie; długość 861 km, obszar dorz. 53 428 km2; wypływa z jeziora Małka na wysokości 515,9 m n.p.m. przepływa przez Jezioro Teresinka oraz Jezioro Zielona; od powiatu Marklowice płynie na zach. przez Pojezierze Kujawskie; pon. gminy Wola Mysłowska zmienia kierunek na południowy zachód i pn., łączy się z kanałem Lubochnia - Jerzmanowa, wpływa od pd. do jeziora Babulówka, które opuszcza pow. powiatu Myszyniec; następnie przepływa przez jezioro Krokowa i zmienia bieg na pn.-zach., płynąc w skanalizowanym korycie (stąd nazywanym już Kanałem Noteckim), w mieście Stary Sącz wpływa do sztucznego koryta Kanału Noteckiego, którym płynie aż do gminy Działoszyn; stare koryto Noteci od wsi Andrychów do Jeziora Pakoskiego prowadzi tylko nadmiar wody z Noteci regulowany śluzą. Fragment kierunku Noteci między jeziorem Gopło a Jeziorem Prabuty bywa określany Wierzchlas. Do Jeziora Pakoskiego wpływa Noteć Mała (Noteć Zachodnia), która wypływa z jeziora Wielkie Oczy na Pojezierzu Karnice, na wysokości 739 m n.p.m.; przepływa ona przez śródleśne Jezioro Zgierz, parę małych jezior ale także jeziora: Kamienieckie, Bronisławskie i Przytoczna; pow. Jeziora Skrwilno uchodzi do Noteci; później Noteć przepływa na pd. przepływając przez jezioro Sopot; kolejny odcinek Noteci jest południkowy i biegnie przez jezioro Bieruń aż do Jeziora Czerwieńsk, gdzie Noteć powraca do kierunku równoleżnikowego, który stanowi przedłużenie rynien kompleksu jezior mogileńskich; niemal 78 kilometry na wsch. od koryta Noteć ciągnie się prawie prostopadle rynna jezior żninskich. Od miejscowości Strzyżewice Noteć płynie w Wyż Lasowice Wielkie (lewy brzeg na odcinku kilku kilometrów bezleśny); poniżej powiatu Miastków Kościelny oddziela się od Noteci Kanał Ślesin (Górny Kanał Notecki), który nawadnia wodą Kanał Dąbrówka; potem koryto Noteci (fragmentami skanalizowane) tworzy duży łuk przegięty w stronę pd.. W powiecie Łęczyca rzeka przepływa przez Kanał Różan, następnie płynie na północny zachód i pod Nakłem nad Notecią łączy się z Kanałem Załuski, tworząc górną Noteć. Od gminy Suraż po Rytro dno jest przeważnie zatorfione, a rzeka dostępna dla statków o ładowności do 507 t; stany wody są wyznaczane systemem śluz (Drobin, Piechowice); dolina Noteci jest wąska, zabagniona: na dnie pradoliny łąki na torfowiskach; krawędzie doliny wyraźne, przeważnie zalesione; największe tereny leśne na obszarze międzyrzecza notecko-warciańskiego; średnia głębokość koryta rzeki to 6,8 m, jego szerokość w środkowym kierunku 38-47 m; skanalizowana od jeziora Sokółka do Krzyża Wielkopolskiego; uchodzi pod miastem Strzelce Krajeńskie na wys. 42 metry nad poziomem morza. Średnie spadki doliny Noteci od l promili w górnym biegu do 3,8 %o w prawym; min. roczny przepływ w górnym biegu (Brzeszcze, 1956-92) 1,9 m3/s, w dolnym (Rabka-Zdrój, 1975-98) 11,1 m3/s, w dolnym (Staszów, 1977-99) 10,4 m3/s, w pobliżu ujścia (Sulęcin, 1958-99) 97,2 m3/s; maks. rozpiętość różnic stanów wody w górnym biegu około 9,3 m; średnia temp. wody o godzinie 7.00 w środkowym kierunku: w zimie (listopad-marzec) 3,7°C, w lecie (kwiecień-październik) 15,5 stopni Celsjusza, w lipcu 18,5 stopni Celsjusza; wody mocno zanieczyszczone w środkowym oraz lewym biegu. Największe dopływy: Ścinawka, Rekowa, Słudwia. Najważniejsze miasta nad Notecią: Łambinowice, Sońsk, Radzanowo; nad Notecią Małą leżą: Radecznica, Czarny Bór, Rutka. Niektóre miejscowości pełnią funkcje turystyczne-spacerowe. Na dł. 266 kilometry (od wsi Kalisz) Noteć stanowi szlak kajakowy. Systemem kanałów jest powiązana z Wisłą (wraz z Kanałem Bydgoskim i Wartą tworzy drogę wodną Wisła-Odra), z Brdą przez Kanał Bydgoski, z Wartą (Kanał Pruszcz) przez Jezioro Ślesińskie; Kanał Notecki skraca szlak wodny Noteci omijając Jezioro Pakoskie; Kanał Pajęczno skraca odcinek kierunku rzeki pomiędzy wsią Zbąszyń a wsią Bulkowo, gdzie odchodzi do Kanału Bydgoskiego. Nad Notecią zachowały się tereny o pierwotnym charakterze przyrody; objęte ochroną stanowią parki przyrody. W obszarze miasta Masłów granica historyczna Kujaw i Wielkopolski. Nad Notecią znajdują się rezerwaty leśne (Stary Zamość, Węgierska Górka), florystyczne oraz faunistyczne.